Nieuws

Titanenmissie komt ten einde met duik in Saturnus

Ruimtesonde Cassini draaide dertien jaar om de reuzenplaneet.

Dit bericht is afkomstig van NEMO – Kennislink

Auteur: Roel van der Heijden

https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_Day_the_Earth_Smiled_-_PIA17172.jpg

Weinig ruimtemissies overtreffen Cassini-Huygens in productiviteit. Dertien jaar onderzocht de sonde Saturnus, zijn ringen en tientallen manen, en dat leverde een grote hoeveelheid wetenschappelijke informatie op. Het slotakkoord van de ruimtesonde is een fatale duik in de reuzenplaneet.

Er zijn wat traantjes weggepinkt, vrijdag in het Amerikaanse Pasadena. De aanwezigen in de Space Flight Operations Facility van NASA zijn de laatsten die ruimtesonde Cassini hoorden voordat hij voorgoed verdween achter de wolken van Saturnus en niet veel later als een meteoor ‘verbrandde’. Twintig jaar geleden, in 1997, waren velen van hen ook aanwezig in deze kamer, toen voor de lancering van Cassini, die zich inmiddels tot de dinosaurussen onder de ruimtemissies mag rekenen. Weinig sondes gingen zó lang mee.

Kosmisch inparkeren.

Het was inparkeren op kosmische schaal. Na zijn lancering op 15 oktober 1997 vloog Cassini eerst tweemaal langs Venus (1998 en 1999), eenmaal langs de aarde (1999) en Jupiter (2000), om in 2004 als eerste ruimtemissie in een baan om Saturnus te komen. Al die ontmoetingen waren nodig om Cassini en de bijbehorende lander Huygens voldoende snelheid en de juiste richting te geven.

Impressie van ruimtesonde Cassini die door een geiserpluim van Saturnusmaan Enceladus vliegt. De ruimtesonde heeft geen zonnepanelen, maar haalt stroom uit een thermonucleaire batterij aan boord

https://www.nasa.gov/feature/jpl/cassini-closes-in-on-enceladus-one-last-time

Inmiddels zijn we twintig jaar verder. Volgens NASA – die graag met getallen strooit – hebben ruimtesonde Cassini en de Huygens-lander in totaal ruim 450.000 foto’s gemaakt, meer dan 635 gigabyte aan wetenschappelijke data verzameld en bijna 4000 wetenschappelijke artikelen opgeleverd.

Cassini draaide hiervoor 294 keer om Saturnus heen, waarbij hij 162 keer dichtbij een van de manen vloog. Bovendien ontdekte hij zes nieuwe maantjes. Huygens landde in 2005 als eerste sonde op een hemellichaam voorbij Venus en Mars.

Vragen beantwoorden én oproepen

Dat Cassini en Huygens veel nieuwe informatie zouden opleveren was vrijwel zeker. Drie Amerikaanse sondes, waaronder de Voyagers, hadden de gasreus weliswaar al bezocht rond 1980, maar scheerden er met een rotvaart langs. Cassini zou Saturnus en zijn tientallen manen in detail en over een lange periode onderzoeken. Wetenschappers hadden genoeg vragen: Hoe werkt de atmosfeer van Saturnus? Wat zit er onder die dikke ondoorzichtige atmosfeer van de grootste maan Titan? Hoe zijn die gigantische ringen ontstaan? Heeft Saturnus een vaste kern?

Op een deel van die vragen gaven Cassini en Huygens antwoord. De missie leverde belangrijke informatie voor het beter begrijpen van de stormen en stromingenpatronen in de complexe atmosfeer van de planeet. Cassini bracht het oppervlak van Titan met radar in beeld en in 2005 daalde de lander af naar het ijzige oppervlak. De ringen waren nog nooit van zo dichtbij gefotografeerd; Cassini legde een complex spel van zwaartekrachtverstoringen door de maantjes bloot. Stuk voor stuk ontdekkingen van formaat.

Wetenschappers stonden pas echt te kijken toen Cassini zijn instrumenten op het maantje Enceladus richtte. Daar zagen ze in 2005 gigantische geisers die water tientallen kilometers omhoog spuwen. In de jaren daarna manoeuvreerden de wetenschappers de sonde een aantal keer door zo’n waterpluim heen. In 2015 werd daarbij waterstof gemeten, een sterke aanwijzing dat er zich ergens in de ondergrondse diepzee van het maantje warmtebronnen bevinden. Het wordt vaak genoemd als een van de grootste ontdekkingen van Cassini

De ringen van Saturnus gezien door Cassini, hoog boven de zeshoekige noordpool van de planeet.

Foto: NASA/JPL-Caltech/SSI/Cornell via publiek domein

Lees het hele artikel verder op  https://www.nemokennislink.nl/publicaties/titanenmissie-komt-ten-einde-met-duik-in-saturnus

Aanvullende gegevens