Corona perikelen

Vanwege coronamaatregelen is de sterrenwacht al vanaf maart gesloten.

Achter de schermen wordt gepuzzeld en gewerkt om onze voorzieningen aan te passen en een protocol te maken om in de toekomst weer bezoekers op een veilige manier te kunnen ontvangen. De veranderingen hebben betrekking op bezoekers aantallen, een online reserveringssysteem, routing, en het bezoekersprogramma.

Ook in de waarneemkoepel zijn veranderingen doorgevoerd, er zijn een aantal beeldschermen geplaatst waar via een camera door de telescopen kan worden gekeken.

In de koepel staan een aantal beeldschermen waarop bezoekers via een camera door de telescoop kunnen kijken.

Het is nu zaak om alles werkend te krijgen en om vrijwilligers te trainen in de aangepaste werkwijze.

Omdat bezoekers voortaan online moeten gaan reserveren en ook de kaartverkoop via de website moet gaan verlopen, is het bedrijf Rockdisign uit Rijssen gevraagd om de website aan te passen en geschikt te maken voor online kaartverkoop.

Hopelijk kunnen we over niet al te lange tijd een begin maken met de heropening van de sterrenwacht.

Nieuw: Weerstation !

Sinds kort is het instrumentarium van de sterrenwacht uitgebreid met een heus Weerstation.

Meetapparatuur gemonteerd op het waarneemplatform

Sterrenkunde en “Het Weer” is een minder vreemde combinatie dan wellicht in eerste instantie vaak wordt gedacht. Denk maar aan de invloed van de zon op ons dagelijks weer en bijvoorbeeld de effecten van de volle maan bij een heldere hemel met de effecten daarvan op de temperatuur.

KNVWS

Als sterrenwacht zijn we daarom ook lid van de KNVWS, dat is de in al 1901 al opgerichte Koninklijke Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde.

In de KNVWS doen veel amateurs aan observaties van het weer of de zon; daar zijn nu dus de vrijwilligers van de sterrenwacht Hellendoorn bij gekomen.

vrijwilligers van de sterrenwacht werken aan de installatie van het weerstation

Een speciaal daartoe ingesteld projectgroepje van vier  vrijwilligers, heeft na meer dan een jaar van hard werken en veel denken, een zeer geavanceerd Weerstation gebouwd.

Dit weerstation beschikt over de volgende parameters om het weer en de weersomstandigheden letterlijk en figuurlijk in beeld te krijgen op diverse beeldschermen:    

  • Temperatuur buiten en binnen de sterrenwacht.
  • Camera om het weer buiten live te zien in de sterrenwacht.
  • Luchtvochtigheid buiten en binnen de sterrenwacht.
  • Windrichting
  • Windsnelheden in m/sec
binnenkomende gegevens zijn af te lezen op een beeldscherm

Omgevingslicht.

Maar behalve deze belangrijke weerscomponenten kan het weerstation ook het gewone Omgevingslicht in kaart brengen in Lux en het UV licht in µW/ ²cm. Deze lichtsensoren zijn voor een sterrenwacht belangrijk, immers een sterrenwacht kan alleen maar goed functioneren als het licht zoveel mogelijk ontbreekt, of te wel hoe donkerder hoe beter. Graag donkerte dus, we zijn waakzaam op de al maar toenemende lichtlast in Hellendoorn.

Integratie van instrumenten.

De data die het weerstation oplevert kunnen uitstekend worden geïntegreerd bij het gebruik van de aanwezige zonnetelescopen en de radiotelescoop. Zijn de indicaties voor het weer slecht bijvoorbeeld, dan zal dat een effect hebben op de metingen met de radiotelescoop en omgekeerd. Daarmee wordt het hele plaatje van de observatie omstandigheden compleet gemaakt en kan dat geheel, uitstekend dienen als educatief lesmateriaal.

Lerende organisatie.

De werking en het gebruik van dit mooie weerstation is vooralsnog een onderwerp van het recent ingang gezette interne opleidingsprogramma voor vrijwilligers. Op termijn is het de bedoeling dat het weerstation ook vanaf de website operationeel is voor het vele publiek dat onze website bezoekt.

Bijgaande foto’s geven een impressie van het Weerstation Sterrenwacht Hellendoorn. H

De werking en het gebruik van dit mooie weerstation, is vooralsnog een onderwerp bij het recent ingang gezette interne opleidingsprogramma voor de vrijwilligers van de sterrenwacht. Op termijn is het de bedoeling dat het weerstation ook vanaf de website operationeel is voor het vele publiek dat onze website bezoekt.

11 november: een Mercurius overgang te zien !

De sterrenwacht is open vanaf 13.00 hr. voor het publiek om het zeldzame fenomeen van een Mercurius overgang live te kunnen zien en mee te maken.

Mercurius, de planeet die het dichtst bij de zon staat, is meestal alleen maar te zien in het oosten voor zonsopkomst, of kort na zonsondergang in het westen.

Een Mercuriusovergang echter is de situatie waarin de planeet Mercurius – vanaf aarde gezien – voor de zon langs beweegt. De planeet is dan bij helder weer te zien als een kleine zwarte ronde vlek die langzaam over het oppervlak van de zon beweegt. Zo’n overgang is een heel spectaculair beeld dat de grootsheid van het zonnestelsel en de zon als het ware drie dimensionaal ruimtelijk in beeld brengt.

Wanneer begint de overgang?

13.35: Het eerste contact is wanneer het schijfje van Mercurius net de buitenrand van de Zon aanraakt, en vindt plaats om 13 hr.35. Na enkele minuten is het schijfje van Mercurius helemaal binnen de rand van de Zon getrokken en als een zwart vlekje te zien.

16.20: de afstand tussen Mercurius en het centrum van de Zon is het kortst, dat zou je het visuele maximum kunnen noemen.

19.00: Mercurius is opnieuw aan de rand van de Zon gekomen.

Mercurius trekt voor de zon langs

19.04: precies verlaat de planeet de oppervlakte schijf van de Zon.

Van het begin tot het einde duurt de totale Mercuriusovergang 5 uur en 27 minuten, maar aangezien bij ons de Zon om ca. 17hr ondergaat, is het tweede deel van schouwspel vanuit ons land niet te zien.

Kom op tijd!

Bij het begin van de overgang om 13hr.35 staat de Zon nog 20 graden hoog aan de hemel, maar geleidelijk komt ze steeds lager te staan, dus voor een optimale waarneming is het best zo vroeg mogelijk te komen kijken met onze telescopen.

Mercuriusovergangen komen ongeveer dertien à veertien keer in 100 jaar voor, de  volgende overgang is pas op 13 november 2032, dus grijp de kans en maak dit boeiende fenomeen nu mee in de koepel van de sterrenwacht Hellendoorn.

Sterrenwacht open om 13.00 hr.

Afhankelijk van de weersomstandigheden, wordt het volgende programma aangeboden:

  • Overgang live waarnemen door de beveiligde telescopen 13.30 hr.
  • De overgang in het planetarium gedemonstreerd.
  • Korte lezing over de planeet Mercurius en de overgang.
  • Entree: € 5,– volwassenen vanaf 14 jaar.  Jeugd 6 t/m13 jaar € 4,–

Let op: Kijk nooit zelf naar de zon !!!

Alleen met beveiligde telescopen die daarvoor zijn toegerust met sterke filters, kun je veilig naar de zon kijken.

Sounds of Interstellar Space.

Zondagmiddag 19 januari

Uniek concert TRIFID:    


foto Merlijn Doomern

Het Heelal als inspiratiebron voor muziek, groter kan je inspiratiebron toch niet zijn?

Accordeonist Rik Cornelissen, vibrafonist Vincent Houdijk en contrabassist Maciej Domaradzki, vormen samen TRIFID. De heren gaan op tournee met hun nieuwe programma Sounds of Interstellar Space en komen met hun unieke concert ook bij de Sterrenwacht Hellendoorn. Dit titelstuk is geschreven op basis van recent door de NASA en ESA opgevangen golven in de buurt van Saturnus.

Afwisseling: muziek – lezing – workshop observeren

Het concert is opgedeeld in verschillende delen muziek, afgewisseld met korte lezingen en eindigt met een workshop in de grote koepel van de sterrenwacht. Daar wordt ingezoomd op de kosmos om de schoonheid ervan daadwerkelijk te zien en te ervaren. 


foto Freddie Ernst

Promovenda Djoeke Schoonenberg UvA verzorgt het lezingdeel tijdens het concert. Djoeke Schoonenberg is geen onbekende voor ons, begin 2019 hield ze nog een excellente voordracht over de zoektocht naar planeten buiten ons zonnestelsel. 

De première van de TRIFID tour vindt plaats op vrijdag 11 oktober 2019 in Space Expo in Noordwijk. Aansluitend volgen er concerten in sterrenwachten, planetaria, ruimtevaartmusea en collegezalen van universiteiten door heel Nederland.

De Sterrenwacht Hellendoorn bevindt zich door haar uitstekende faciliteiten en ligging onder de geselecteerde sterrenwachten waar dit unieke concert wordt uitgevoerd.

Lezingen worden verzorgd door onder meer astrofysica en schrijfster Claudia Mignone, werkzaam bij ESA/ESTEC, en Rob van de Berg, directeur van Space Expo. De avonden worden afgesloten met een workshop waarnemen, inclusief grote telescopen en bij helder weer het daadwerkelijk inzoomen op kosmos en hemellichamen.

Zondagmiddag 19 januari

Sterrenwacht Hellendoorn 

Grotestraat 281   Nijverdal

Zaal open                   15.30

Aanvang concert       16.00

Tickets uitsluitend te bestellen via http://www.soundsofinterstellarspace.nl/

Tickets voor dit unieke concert kosten €17,50 (ex. administratiekosten €2,44).  

Meer informatie over dit bijzondere concert kunt u vinden op

http://soundsofinterstellarspace.nl/

Via Houston naar de Sterrenwacht Hellendoorn.

Onlangs was Marel Vrerink te gast bij de vrijwilligers van de sterrenwacht.  Dat was om verslag te doen van haar reis naar Houston. Die reis kreeg ze door de finale van de ruimtevaartwedstrijd “Countdown to Houston” te winnen.  De 6 VWO leerling van college Reggesteyn won de wedstrijd samen Ian Rempkens uit Enschede.

De belangstelling van Marel voor ruimtevaart werd in de derde klas aangewakkerd door een project over sterrenkunde  zo vertelt ze. “Ik heb natuurkunde altijd al interessant gevonden en ik heb wel eens een artikel gelezen over ruimtevaart,  maar sterrenkunde springt daar als onderdeel wel bovenuit. Ik vond het leuk om aan de wedstrijd mee te doen.”  Met zulke statements zijn wij als sterrenwacht uitermate content en vandaar dat we direct nadat ze als winnaar in de publiciteit kwam, contact hebben gezocht met Marel. Spontaan beloofde ze om na de reis naar Houston ons te komen vertellen over haar belevenissen in Houston Texas.

Eerst even terug naar de opdracht voor deze wedstrijd.

Satelliet missie. De opdracht voor de finale was een nieuwe toepassing bedenken voor een satelliet die rond de aarde draait.”Ik heb onderzoek gedaan naar de  Kuipergordel en planeet 9 en daar een satellietmissie voor bedacht. Ik heb bijvoorbeeld berekeningen gedaan voor een bepaalde baan die de satelliet moet afleggen. Dat zijn vooral natuurkundige formules. Het zijn uiteindelijk zeven pagina’s geworden en ik moest een filmpje maken met een presentatie in het Engels. Tijdens de finale op de UT stelde de jury ook nog vragen. Daarna duurde het heel lang voordat de uitslag bekend werd gemaakt. Plotseling kreeg ik een supergroot vliegticket  in mijn handen gedrukt naar Houston omdat ik had gewonnen. Ik kon het eerst niet geloven zegt Marel in het betreffende artikel van dagblad Tubantia”.

Het verhaal. En aldus stond Marel nu voor de vrijwilligers haar verhaal te vertellen over die sublieme reis naar Houston. Los nog van de inhoudelijke kennis die ze daar opdeed over ruimtevaart, was het samenwerken met jongeren over heel de wereld afkomstig toch wel het meest verrijkende element van de twee weken in Houston geworden. Stralend van plezier en vol passie deed Mare haar verhaal en liet ze de aanwezige vrijwilligers meegenieten van haar belevenissen.Sterrenbon. Wij zijn er trots op dat Marel hier bij ons is geweest met dit mooie leerzame en gepassioneerde verhaal. Inmiddels studeert ze praktische natuurkunde aan de Universiteit Twente, de universiteit met wie wij als sterrenwacht ook goede relaties onderhouden. Mede daarom kreeg Marel als dank voor haar presentatie een uitnodiging om met een groepje UT studenten de sterrenwacht Hellendoorn te komen bezoeken.  Bovendien kreeg ze voor twee personen een sterrenbon zodat ze geheel gratis een jaar lang de sterrenwacht kan bezoeken. Bijvoorbeeld het eerstkomende sterrencollege over Ruimtevaart door ruimtevaart deskundige Erik Laan.  Marel Vrerink een naam om te onthouden.

Dag zon hallo maan

Zaterdag 12 oktober organiseren Staatsbosbeheer en Sterrenwacht Hellendoorn “Dag zon hallo maan”.

We beginnen om 18.15 met een wandeling naar het uitzichtpunt waar we, als het helder is, om 18.50 de zon zien onder gaan en een paar minuten later de volle maan zien opkomen. Na de wandeling zijn er om 19.45 presentaties over de maan en over de betekenis van duisternis voor het leven in het bos. Als afsluiting bezoeken we, afhankelijk van het weer en de groepsgrootte, het planetarium en de telescopenkoepel van de sterrenwacht. Meer info en boeken bij Staatsbosbeheer:

Meer informatie en boeken bij Staatsbosbeheer:

https://www.staatsbosbeheer.nl/activiteiten/salland/beleef-de-maan-op-de-sallandse-heuvelrug

Astrofotografie

Vrijwilliger Wim Baan maakte onlangs een paar mooie opnames.

Hij gebruikte de waarneemapparatuur in de sterrenwacht voor het fotograferen van Jupiter en de Maan.

op deze foto zie je reuzenplaneet Jupiter en links en rechts ernaast een aantal van zijn grootste manen.
Dit is een close-up van de maan, je ziet kraters gebergtes en “mares”

50 jaar Maanlanding Apollo 11: Feestelijk gevierd!

Op zaterdag 20 juli was het precies 50 jaar geleden dat Neil Armstrong en Buzz Aldrin op de Maan landden. Dit hoogtepunt uit de geschiedenis van de ruimtevaart en mensheid werd op zaterdag 20 juli feestelijk gevierd bij Sterrenwacht Hellendoorn met een speciaal middag en avondprogramma.

het vluchtlogo van Apollo 11

Middagprogramma: een Reis naar de Maan voor de jeugd.

In een interactieve presentatie nam ruimtevaartdeskundige Hans van der Lande de talrijk aanwezige kinderen mee op ruimtereis naar de Maan.  Hans wist de kinderen bijna twee uur volledig aan zich te binden met een heel mooie en boeiende presentatie. Een top presentatie die doorspekt was met humor maar ook met een educatieve boodschap. Dat was omdat de kinderen niet alleen alles hoorden over de historische ruimtevlucht van Apollo 11, maar konden ook ervaren  hoe het is om zelf een raketje te lanceren, hoe het eten van de maanastronauten smaakte en wat je voelt als je gewichtloos bent geweest. Natuurlijk werd er ook nog stilgestaan bij de toekomst van de bemande maanreizen. Immers, de jeugd moet de uitdaging weer op pakken en wie weet lopen ze straks zelf op de maan!

https://www.youtube.com/watch?v=y7zdkNisU5E
Lancering mini raket

Avondprogramma:De Maanreizen afgestoft!”

In een spannend verhaal van gaf Hans op die avond voor de volwassen bezoekers een historisch overzicht van het begin van ruimtevaart. Dat begin speelde zich af in de context van de koude oorlog en had alle kenmerken van een prestige strijd tussen de Sovjet Unie en de USA. Er zouden na de historische ruimtemissie van Apollo 11 nog vijf Amerikaanse bemande maanlandingen volgen. Met de laatste maanreis van Apollo 17 kwam er in 1972 een einde aan de bemande vluchten naar de Maan. 

Hans van der Lande:

Als voormalig educatief manager en ruimtevaartspecialist bij het bezoekerscentrum van ESA in Noordwijk maakte er voor ons een onvergetelijke dag van, terecht kreeg Hans dan ook een warm en luid applaus van de kinderen en volwassen bezoekers die dag.

Dutch Garrison bedankt:  het succes van de dag was mede te danken aan het geweldig professionele optreden van de StormTroopers. Zij maakten met hun performance een perfecte en sfeer verhogende entourage waardoor het eigenlijk een groot feest werd die zaterdag 20 juli.

Daarom onze hartelijk dank aan de mensen van Dutch Garrison die geheel en al belangeloos voor ons kwamen optreden. 

Vrijwilligers: dank ook aan de talrijke vrijwilligers van de Sterrenwacht Hellendoorn die zich zowel voor als achter de schermen maximaal inspanden. Mede door hun inzet is het dat we terug kunnen kijken op een heel mooie, bijna feestelijke herinneringsdag over 50 jaar Maanlanding.  �

20 juli: speciale viering 50 jaar Maanlanding Apollo 11

DE MAANREIZEN AFGESTOFT  !

miniposter aankondiging

20 juli:  speciale viering 50 jaar Maanlanding Apollo 11

Op zaterdag 20 juli aanstaande is het precies 50 jaar geleden dat Neil Armstrong en Buzz Aldrin op de Maan landden. Het is de eerste keer geweest dat mensen op een ander hemellichaam liepen en er ook sliepen. Dit hoogtepunt uit de geschiedenis van de ruimtevaart en mensheid wordt op zaterdag 20 juli feestelijk gevierd bij Sterrenwacht Hellendoorn met een uniek programma voor jong en oud.

hel vluchtlogo van de Apollo 11

Middag:

Spectaculaire Maanreis voor de jeugdige Astronaut!

Wil je astronaut worden? Heb je belangstelling voor de Ruimtevaart? Kom dan naar deze speciale middag bij de Sterrenwacht Hellendoorn.  In een interactieve presentatie neemt ruimtevaartdeskundige Hans van der Lande, je mee op een ruimtereis naar de Maan.  Jij en andere kinderen horen niet alleen alles over de historische ruimtevlucht van Apollo 11, maar ervaren ook zelf hoe het is om een raketje te lanceren, hoe het eten van de maanastronauten smaakte en wat je voelt als je gewichtloos bent geweest.

Ook kun je zelf een afdruk maken van een maanschoen zoals die door Neil Armstrong is achtergelaten op de Maan, of gewoon zelf maar een maankrater maken? Hoe dan ook, in elk geval staat er een “Moondrink” voor je klaar.

Astronauten in spe 

Natuurlijk wordt er ook stilgestaan bij de toekomst van de bemande maanreizen. Immers, de jeugd moet de uitdaging weer op pakken en wie weet lopen ze straks zelf op de Maan!  

Er is nog nooit een Nederlander of vrouw op de Maan geweest! Misschien is er onder de kinderen iemand die dat ooit gaat doen.

StormTroopers: zo’n bijzondere middag moet natuurlijk wel veilig verlopen, vandaar dat er StormTroopers aanwezig zijn die een oogje in het zeil houden en de zaal bewaken.

Deze speciale ruimtevaartpresentatie met activiteiten, is geschikt voor jeugd van 7 tot en met 16 jaar.

Entree € 3.-

Aanvang 15.00 hr.  Zaal open 14.30 hr.

Grotestraat 281  Nijverdal

NB: de reguliere publieksopening van  zaterdagmiddag komt hiermee te vervallen.

Avondprogramma:

De vlucht van Apollo 11 in beeld en verhaal.

In een boeiende presentatie met echt uniek beeldmateriaal neemt ruimtevaartdeskundige Hans van der Lande u mee naar de tijd van de Apollo maanlandingen. Het waren Neil Armstrong en Buzz Aldrin die als eerste mensen in 1969 over de Maan liepen tijdens de vlucht van Apollo 11. Het verhaal achter de eerste maanlanding zit vol rivaliteit, echte helden, mislukkingen en doorzettingsvermogen. Ook nu, 50 jaar later, zijn de Apollomaanvluchten nog een inspiratiebron om te dromen, voor creativiteit en leiderschap, dus voor samenwerking op ieder niveau.   

Het boeiende verhaal van “De Maanreizen afgestoft!” is dan ook het begin van de nieuwe ruimtevaart: de ruimtevaart voor iedereen!  Er zouden na de historische ruimtemissie van Apollo 11 nog vijf Amerikaanse bemande maanlandingen volgen. Met de laatste maanreis van Apollo 17 kwam er in 1972 een einde aan de bemande vluchten naar de Maan. Het was tevens het einde van een tijdperk. Een tijdperk waarin de ruimtevaart geschiedenis schreef. Het was spannend, avontuurlijk en leerzaam:  de Maan bleek bijvoorbeeld niet geel en van kaas te zijn, de maan is grauw, grijs en stoffig!

Nu 50 jaar na de eerste bemande maanlanding is er een hernieuwde belangstelling voor reizen naar de Maan. Zowel de Amerikanen, Russen, Chinezen en Europeanen willen terug naar de Maan. Na het huidige tijdperk van de ruimtestations en baantjes om de aarde wordt het tijd dat de geschiedenis wordt afgestoft en we opnieuw kennismaken met de Maan! 

Hans van der Lande:

Als voormalig educatief manager en ruimtevaartspecialist bij het bezoekerscentrum van ESA in Noordwijk, heeft hij samengewerkt met  Neil Armstrong en Buzz Aldrin, Apollo 11; maar ook met Charlie Duke Apollo 16 en Ed Mitchell van Apollo 14, dus Hans weet waarover hij het heeft .

Viering 50 jaar Maanlanding.

Zaterdag 20 juli Grotestraat 281

Aanvang 19.30 hr. 

Entree € 5.-

Deze speciale ruimtevaartpresentatie met activiteiten, is geschikt voor jeugd van 7 tot en met 16 jaar.

Entree € 3.-

Aanvang 15.00 hr.  Zaal open 14.30 hr.

Grotestraat 281  Nijverdal

——————–

Het zou leuk zijn als mensen nog zaken hebben uit de tijd van de bemande maanlandingen en deze mee willen nemen om te laten zien om daarmee extra herinneringen aan het Apollo tijdperk op te halen. \l