Nieuws

Zondag 13 augustus: “Vallende Sterren”

Zondagavond 13 augustus staat de Sterrenwacht Hellendoorn geheel in het teken van “vallende sterren” Wat is er aan de hand?

De meteorenzwerm Perseïden bereikt in de nacht van zondag op maandag het maximum, dat wil zeggen dat er dan zo’n 80 “vallende sterren” in een uur kunnen worden gezien. Maar daaraan voorafgaand is de zondagavond ook prima geschikt  om de “sterren te zien vallen”

Vallende sterren zoals vaak wordt gezegd zijn niet echt sterren die vallen. In werkelijkheid gaat het om gruisdeeltjes die uit de ruimte, de atmosfeer van de aarde binnenvallen. Dat vallen gebeurt met een snelheid tot wel 70 km per seconde. Door de enorme wrijving als gevolg van die hoge snelheid, wordt de lucht voor die deeltjes samengeperst en sterk verhit waardoor het zichtbaar wordt als een oplichtend spoor, en dat noemen we een “vallende ster”. Veel van het meteorenstof is afkomstig van kometen, een ander boeiend astronomisch fenomeen.

Speciale programma: dit en nog veel meer wordt duidelijk gemaakt in de speciale programma deze avond over de Perseïden.

Allereerst krijgt de bezoeker een lezing over wat meteoren eigenlijk zijn, die lezing wordt verzorgd door Frank Helmer. Daarna demonstreert Willy Broeze vallende sterren in het planetarium; last but not least, worden bezoekers bij een voldoende heldere hemel, meegenomen voor een wandeling naar het uitkijkpunt op de Sallandse Heuvelrug. Daar verzorgd Gérard Brinks uitleg over het sterrenbeeld Perseus en waar te vinden, want dat is de richting van waaruit de meteorenregen afkomstig is. Higlights zijn letterlijk en figuurlijk de Perseïden zelf die dan kunnen worden gezien onder een prachtige sterrenhemel.

  • Aanvang 21.00
  • Deur open 20.30
  • Entree: € 5 volw.  € 3 kind. 6 / 13 jr.

Ruimtesonde Juno duikt naar Jupiter

Jupiter is momenteel relatief goed te zien vanaf de aarde, maar de sterke stralingsgordels van deze planeet maken gedetailleerd onderzoek met radiotelescopen lastig. Ruimtesonde Juno waagt zich begin juli 2016 voor het eerst in de weerbarstige omstandigheden vlakbij Jupiter om de gasreus dichterbij dan ooit tevoren onder de loep te nemen.

Dit bericht is van NEMO – Kennislink afkomstig

Auteur: Roel van der Heiden.

In juli 2017 publiceerde NASA de eerste close-ups van Jupiter door ruimtesonde Juno, met onder andere gedetailleerde beelden van de ‘Grote rode vlek’. De foto werd gemaakt op een afstand van ongeveer 9000 kilometer.

De Grote rode vlek is een enorm storm in de atmosfeer van Jupiter en hij woedt al zeker een paar eeuwen.

Veel ruimtesondes, zoals Plutoverkenner New Horizons en de twee Voyagers-missies, hebben de afgelopen tientallen jaren een bezoekje aan Jupiter gebracht. Maar nog sneller dan ze kwamen, waren ze er weer vandoor. De reuzenplaneet is de ideale tussenstop op weg naar de buitenste regionen van het zonnestelsel omdat hij ruimtesondes met zijn enorme zwaartekracht een flinke slinger meegeeft.

 

Impressie van Nasa’s ruimtesonde Juno.

Maar de Amerikaanse ruimtesonde Juno heeft andere plannen. De in 2011 gelanceerde missie komt maandag aan en gaat Jupiter de komende jaren van dichtbij onderzoeken. Het is na de Galileo-sonde (1995-2003) de tweede ruimtemissie ooit in een baan om de planeet.  Eens in de twee weken maakt Juno een langgerekte ronde om Jupiter, op het dichtstbijzijnde punt slechts 4600 kilometer van de wolkentoppen in de atmosfeer. Dat levert niet alleen de beste plaatjes ooit van de poolregio op, maar ook gedetailleerde informatie over de samenstelling, het magneetveld en het zwaartekrachtsveld van de planeet. Wetenschappers hopen hiermee meer licht te schijnen op de geschiedenis van Jupiter, want er is nog een hoop onduidelijk over de planeet die in zijn eentje 2,5 keer zwaarder is dan álle andere planeten in het zonnestelsel bij elkaar.

Voor het hele artikel ga naar: https://www.nemokennislink.nl/publicaties/ruimtesonde-juno-duikt-naar-jupiter?

Ga naar de pagina van NASA voor meer beelden. https://www.missionjuno.swri.edu/news/juno-spots-great-red-spot

 

Universiteit Twente komt: Science on Tour!

Zaterdag 7 oktober is de Dag van de Wetenschap. Ook dit jaar doet de Sterrenwacht Hellendoorn weer mee aan dit landelijk evenement van NEMO-Kennislink. Het programma is dit jaar extra boeiend omdat de Universiteit Twente meedoet met het Science on Tour evenement van de Pre University Twente.


“Science on Tour is een verzameling kijk- en doe-experimenten, gebaseerd op verrassende of intrigerende natuur- en scheikundige verschijnselen. Dit initiatief van de University of Twente is bedoeld om jongeren van 4 – 18 jaar te interesseren voor natuurwetenschappen en techniek. Science on Tour vindt op locatie  bij de Sterrenwacht Hellendoorn: zaterdag 7 oktober  van 10.00 tot 14.00 uur. 

Hoe kun je iets laten zweven? Hoe werkt een magnetron? Waarom loopt een ballon gevuld met lucht langzaam leeg? Tijdens een Science on Tour nemen studenten van verschillende technische disciplines van de University of Twente kinderen en andere belangstellenden mee op ontdekkingsreis naar de wereld achter de alledaagse dingen om ons heen. De experimenten zijn zodanig vormgegeven dat zij de bezoeker verleiden tot interactie.

INTERESSANTE ONDERWERPEN

Om alledaagse (technische) vragen te beantwoorden wordt gebruik gemaakt van uiteenlopende natuur- en scheikundige principes. Denk aan onderwerpen als: elektriciteit en magnetisme, supergeleiding en vloeibare stikstof, vloeistoffysica, optica, thermodynamica, katalyse en membraantechnologie. Deze ogenschijnlijk ingewikkelde onderwerpen worden met leuke experimenten en met de juiste uitleg begrijpelijk gemaakt.


Zet zaterdag 7 oktober alvast in je agenda en kom net als veel anderen naar de Dag van de Wetenschap bij de Sterrenwacht Hellendoorn van 10.00 tot 14.00 uur. 

 

 

Nieuw: Zonobservatorium!

Bij de Sterrenwacht Hellendoorn is het instrumentarium voor zonobservaties recent uitgebreid met een unieke set instrumenten. Er is sprake van een zonobservatorium want het hier gaat om twee naast elkaar gemonteerde zonnetelescopen  met een echte spectroscoop daar bovenop. Deze unieke combinatie maakt het bezoekers mogelijk het zonlicht in al z’n  kleuren op één plek bij elkaar veilig te kunnen zien. Dat betekent: het licht zoals we dat met onze ogen waarnemen, het  licht op de rode waterstofgolflengte en het complete lichtspectrum met alle kleuren van de regenboog en de chemische samenstelling van de zonatmosfeer.   

Uniek. Met de realisatie van dit project heeft de Sterrenwacht de beschikking over een unieke set van zonobservatie-instrumenten waarmee het zonsoppervlak, compleet met zonnevlammen en granulen veilig en goed kan worden bekeken.  Uniek ook want in Nederland is deze combinatie van zoninstrumenten bij geen andere sterrenwacht te zien.

Zon op de foto.

Met de nieuwe zonnetelescopen kunnen prachtige foto’s worden gemaakt van zon. Kunnen is nog lang geen doen in de praktijk, maar onze vrijwilliger Lantian Chang heeft onlangs toch een begin gemaakt met deze uitdaging.

Het resultaat mag er zijn, zeker als we bedenken dat de hemel op de dag van de opnames nou niet helemaal kraakhelder was. Onderstaand het resultaat van het werk van Lantian, die de opnames maakte met een webcam en na bewerkte met de software programma’s Autostakkert en Registax. 

Goed zichtbaar op een van de foto’s is het “gerimpelde” zonoppervlak van granulen en de zonnevlek. Helemaal mooi is de foto waar de aarde op schaal is afgezet tegen de enorme zonnevlammen, zonnevlammen die wel meer dan 100.000 km hoog kunnen worden. Overigens ook andere vrijwilligers kunnen er wat van zoals te zien is bij de zwartwit foto’s van Jan Beuze. Op die foto’s - die Jan met eigen telescoop maakte - zijn eveneens prachtige zonnevlekken te zien.

Sterrencollege: Het laatste nieuws van de Oerknal!

Met professor Diederik Roest van de Rijks Universiteit Groningen. Waarom geloven we in een Oerknal en hoe kunnen we er iets over te weten komen?

In dit Sterrencollege gaat professor Roest dieper in op dit fascinerende onderwerp. We bespreken het bewijs voor de stelling dat het Heelal aan het groeien is, en in een vroeger stadium veel kleiner was. Bovendien moet er vlak na de Oerknal nog iets bijzonders zijn gebeurd, de zogeheten inflatie. Hoe gedroeg het Heelal zich toen, en wat voor modellen hebben we hiervoor? En hoe kunnen we deze testen door middel van observaties?

Een belangrijke rol hierin speelt de kosmische achtergrondstraling. Deze straling is in een vroeg stadium van het Heelal uitgezonden en kan nog steeds worden gemeten. De eigenschappen hiervan leren ons veel over het vroege Heelal vlak na de Oerknal. De afgelopen jaren zijn er heel belangrijke nieuwe meetresultaten gekomen van de Planck satelliet. Aan de hand hiervan weten we hoe het Heelal er vlak na de Oerknal uitzag. Hoe passen deze resultaten binnen de modellen, en wat leert dit ons over de Oerknal? Dit en nog veel meer komt op een begrijpelijke wijze aan de orde in dit unieke Sterrencollege met professor Diederik Roest van de RUG. 

-----------------

Professor Diederik Roest is hoogleraar Snaarkosmologie. Hij is geïnteresseerd in de wiskundige eigenschappen van de snaartheorie, maar trekt graag een lijn van abstracte theorie naar concreet experiment. Zo onderzoekt hij hoe aanwijzingen voor het bestaan van de snaartheorie aangetoond zouden kunnen worden door waarnemingen op de allergrootste afstandsschalen, zoals kosmische achtergrondstraling. Roest hoopt dat de nieuwe meetresultaten van de Planck-satelliet aanwijzingen zullen bevatten of de snaartheorie inderdaad een rol speelt in de natuur. Vanuit een passie om ook complexe wetenschap over te dragen wil Roest bijdragen aan het vertrouwen in de wetenschap. 

De Sterrenwacht Hellendoorn is zeer ingenomen met het feit dat professor Roest bereid is gevonden dit Sterrencollege te willen verzorgen.

Datum: dinsdag 24 oktober.

Nader bericht volgt t.z.t.  

 

Aanvullende gegevens